Waluty
Kawa i jej drzewo genealogiczne
⚜️Cenniejsze gatunki i hybrydy
✳️ Pramatką wszystkich kaw typu arabika jest TYPICA. Pochodzi z Jemenu albo Etiopii. Holendrzy roznieśli ją po całym świecie począwszy od szesnastego wieku. Jest bazą do powstania wielu odmian arabiki. Kiepsko owocuje. Jej charakterystyka to: wysoka jakość, delikatny, czysty i słodkawy smak z dobrą kwasowością, często z nutami kwiatów, czekolady i owoców, wysoka cielistość.
GEISHA (albo Gesha) to inna odmiana arabiki pochodząca z Afryki. W uprawie kapryśna. Wymaga upraw na znacznych wysokościach, najlepiej powyżej 1500 m n.p.m. W smaku jest bardzo czysta, bardzo słodka (z posmakiem brzoskwini albo moreli). Aromat ma kwiatowy (jaśmin, róża, pomarańcza). Cechuje ją elegancka kwasowość przypominająca bergamotkę. Body ma jedwabiste, delikatne, herbaciane.
Panamskie geshe osiągają rekordowe ceny na aukcjach jako, że plony są mizerne a jakość ziaren fantastyczna.
BOURBON to szlachetna odmiana arabiki. Do końca nie wiadomo czy to pochodna od Typica czy też osobna odmiana. Francuzi wywieźli ją w osiemnastym wieku na wyspę Reunion, która wtedy nazywała się Ile Bourbon i stąd jej nazwa. W uprawie nie jest łatwa ale daje większe plony niż Typica. Ziarna odznaczają się profilem smakowym łagodnym, maślanym, niską kwasowością, nutami czekolady, orzechów, karmelu.
Heirloom to równie stare odmiany wywodzące się z Etiopii. To jakby dzikie arabiki. Trudno je skatalogować. Jest wiele krzewów w różnych rejonach Etiopii, które dają ziarna wysokiej jakości, słynące z bogatych, złożonych nut kwiatowych (np. jaśmin), owocowych (cytrusy, bergamotka, jagody) oraz czystej, rześkiej kwasowości.
CATURRA to mutacja Bourbon spotykana najczęściej w Brazylii. Trudna w uprawie ale dobrze plonująca. To niskie krzewy obficie owocujące ale też podatne na choroby i szkodniki. Charakteryzuje ją wyrazista kwasowość, body lekkie do średniego. W smaku widoczne nuty owocowe, karmelowe, czekoladowe.
MARAGOGYPE to mutacja Typiki znaleziona w Brazylii. Cechuje się bardzo dużymi ziarnami, niską kwasowością, delikatnym, zbalansowanym smakiem z nutami czekolady i orzechów oraz mniejsza zawartość kofeiny.
KENT to kolejna mutacja Typiki. Pochodzi albo z Kenii albo z Indii. Daje wysokie plony i jest odporna na rdzę kawową. Czysta w smaku i dość słodka z nutami brązowego cukru i miodu, o kwasowości delikatnej przypominającej czarną porzeczkę. Body średnie, czyste i gładkie.
PACAS to z kolei mutacja Bourbon spotykana najczęściej na Salwadorze. Krzewy są karłowate, zwarte. Ze skrzyżowania z Maragogype dała cenioną hybrydę Pacamara. Plonuje obficie. Daje ziarna o czystej, łagodnej kwasowości, zrównoważonym body, z nutami smakowymi karmelu, brązowego cukru, mlecznej czekolady, cytrusów.
MARACATU to kolejna hybryda, tym razem Maragogype i Caturry. Rzadka w uprawie, ceniona przez Włochów, o niskiej kwasowości, bogatym body, głębokim aromacie, z nutami orzechowo-czekoladowymi.
Mundo Novo to naturalna hybryda typiki i bourbona znaleziona w Brazylii. Cechuje się dobrą jakością, dużymi plonami o dużą odpornością na choroby, niską kwasowością, nutami czekolady i orzechów. Body ciężkie, pełne, gęste, kremowe.
CATUAI to hybryda stworzona w Brazylii jako dziecko Caturry i Mundo nuovo. Daje niskie, zwarte krzewy. Cechuje ją wysoka plenność i odporność na warunki atmosferyczne. Ziarna o kwasowości rześkiej, czystej, od niskiej do średniej. Słodycz wysoka z nutami orzechów i czekolady i posmakiem cytrusów. Body pełne, zrównoważone, gładkie.
SL-28 to krzyżówka typiki, bourbona i mocha. Ma bogaty profil sensoryczny z nutami porzeczkowymi, żywą kwasowość, intensywny aromat.
TIMOR to hybryda robusty i arabiki znaleziona na Timorze w Indonezji. Odporna na rdzę kawową i inne choroby, niestety nasiona gorsze jakościowo. Wykorzystuje się ją do tworzenia odpornych kultywarów.
** artykuł m.in. w oparciu o książkę "Kawa. Instrukcja obsługi" Iki Graboń.
