Waluty
WAPŃ A ORGANIZM CZŁOWIEKA
Wapń (Calcium) w organizmie pełni kluczowe role budulcowe (kości, zęby) i regulacyjne (krzepnięcie krwi, skurcze mięśni, przewodnictwo nerwowe) a normy poziomu we krwi to ok. 2,25-2,75 mmol/l. W wapno bogate są produkty mleczne, zielone warzywa liściaste, ryby (sardynki w puszce) i wzbogacone napoje, a dzienne zapotrzebowanie różni się w zależności od wieku i płci.
Wapń w organizmie ma kluczowe znaczenie budulcowe (kości, zęby, paznokcie, naczynia) i regulacyjne, wpływając na krzepnięcie krwi, skurcz mięśni (w tym serca), przewodzenie impulsów nerwowych, wydzielanie hormonów i enzymów, utrzymanie ciśnienia oraz odporność, co czyni go niezbędnym dla homeostazy i prawidłowego funkcjonowania układów nerwowego, mięśniowego, krwionośnego i odpornościowego.
- Jako budulec: Podstawa kości, zębów, chrząstek, ale także włosów i paznokci (99% wapnia znajduje się w szkielecie).
- Regulacja nerwowa: Uczestniczy w przewodzeniu impulsów nerwowych i właściwe działanie neuroprzekaźników.
- Mięśnie: Niezbędny do prawidłowego skurczu mięśni, w tym serca.
- W krzepnięciu krwi: Kluczowy czynnik w procesie krzepnięcia; stabilizuje skrzep i zatrzymuje krwawienie.
- W metabolizmie: Aktywuje enzymy (np. trawienne), uczestniczy w produkcji hormonów (np. insulin) i wchłanianiu witaminy B12.
- Homeostaza: Reguluje przepuszczalność błon komórkowych, ciśnienie krwi, procesy zapalne i odpowiedź immunologiczną.
- Poziom we krwi (wapń całkowity): Ok. 2,25-2,75 mmol/l (9-11 mg/dl) dla osób dorosłych.
- Poziom wapnia zjonizowanego: Ok. 1,0-1,3 mmol/l (4-5,2 mg/dl).
- Maksymalna tolerowana ilość z diety: Ok. 2,5 g/dzień.
- Całkowita ilość w ciele: Dorosły człowiek ma ok. 1,2 kg wapnia.
- Dzieci 1-3 lata: 700 mg.
- Dzieci 4-18 lat: 1000-1300 mg.
- Dorośli 19-50 lat: 1000 mg.
- Kobiety po menopauzie i mężczyźni 51-70 lat: 1200 mg.
- Osoby powyżej 70 lat: 1200 mg.
- Nabiał: Mleko, jogurty, sery (najbogatsze źródło).
- Warzywa: Brokuły, jarmuż, kapusta (zielone, liściaste).
- Ryby: Sardynki w puszce (z ośćmi).
- Inne: Migdały, sezam, tofu, napoje roślinne wzbogacane wapniem, fasola.
- Niedostateczna podaż prowadzi do mobilizacji wapnia z kości (kradzieży w organizmie), zwiększając ryzyko osteoporozy.
- Objawy niedoboru to zmęczenie, skurcze mięśni (tężyczka), problemy ze skórą i paznokciami, zaburzenia rytmu serca, osłabienie odporności.
- Rzadszy, ale może powodować nudności, zaparcia, kamienie nerkowe.
